ABD’ye Venezuela petrolüne erişim sağlayan anlaşma hakkında neler biliyoruz?

ABD, Venezuela’nın Petrol Rezervlerine Erişimi Sağlayan Anlaşma Hakkında Bilmeniz Gerekenler

ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü yapılan açıklamada, anlaşmanın ABD’ye Venezuela’nın devasa petrol rezervlerinde pay sağlayacağını ve Amerikan birliklerinin Ocak ayında gerçekleştirdiği operasyonla eski Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun yakalanıp New York’a getirilmesinin ardından ülkenin enerji hedeflerine ulaşılmasına katkı sağlayacağını belirtti.

Venezuela’nın geçici lideri Delcy Rodríguez ise anlaşmayı, ülkenin petrol sektörünü modernleştirecek ve ekonomik toparlanma yolunda önemli bir adım olarak değerlendirdi. Pazar günü yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında Rodríguez, Venezuela’nın egemenliğinin güvende olduğunu vurguladı ve ülkesini küresel bir enerji gücüne dönüştürme arzusunu dile getirdi.

Rodríguez, daha önce yaptığı açıklamada, petrol rezervlerinin “artık cansız istatistik olmaktan çıkacağını ve somut çözümlere dönüşeceğini” ifade ederek, konut projelerinde kullanılabileceğine dikkat çekti.

Ancak anlaşmanın ne kadar hızlı şekilde üretime açılacağı ve finansmanının nasıl sağlanacağı gibi birçok soru hala cevapsızdır. Anlaşma metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.

İşte Venezuela petrolüne erişim sağlayan bu “tarihin en büyük petrol anlaşması” hakkında bilinenler ve bilinmeyenler:

ABD yönetimi ile Venezuela’da adı açıklanmayan bir özel işletmeci, henüz kullanılmamış petrol sahalarının geliştirilmesi için yeni bir şirket kurdu.

Rodríguez’in açıklamasına göre, anlaşma 17 sahanın geliştirilmesini kapsıyor ve bu sahaların kanıtlanmış rezervleri 65 milyar varil olarak tahmin ediliyor. Aynı açıklamada, anlaşmanın Venezuela petrol sektörüne 100 milyar dolar (86 milyar euro) yatırım çekebileceği ve Caracas’a 209 milyar doları (180 milyar euro) aşan vergi geliri sağlayabileceği belirtildi.

Trump, anlaşmanın Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Rodríguez tarafından müzakere edildiğini söyledi.

Anlaşma, yeni özel şirketin fiili üretiminin yüzde 55’ini mülkiyet payı ve maliyetine petrol satın alma hakları da dahil olmak üzere ABD’ye tahsis ediyor. Konuyu kamuoyu önünde tartışma yetkisi olmayan ve isminin açıklanmaması kaydıyla konuşan bir ABD yetkilisine göre, Amerikalıların yapacağı petrol alımları ordunun yanı sıra ABD Stratejik Petrol Rezervi’ne gidecek.

Aynı yetkiliye göre şirket, kanıtlanmış rezervlerde Suudi Aramco’nun ardından dünyadaki ikinci büyük kurumsal hak sahibi konumuna gelecek.

Venezuela’da bazı kesimler bu anlaşmayı, hükümetlerinin uzun yıllardır tekrarladığı ilkenin ihlali olarak görüyor. Venezuelalı kaynaklar, Venezuela’nın kendi ihtiyaçlarını karşılaması gerektiğini ve ülkeyi yönetenlerin ABD yönetiminin bu kaynaklara erişmesine izin vermeyeceği yönünde görüş bildiriyor.

Harvard Üniversitesi profesörü ve eski Venezuela planlama bakanı Ricardo Hausmann, anlaşmayı “utanç verici bir pazarlık” olarak nitelendirdi.

Hausmann, sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Venezuelalılar bu gayrimeşru anlaşmaya saygı göstermeyecek ve büyük hiçbir ABD petrol şirketi bunu ciddiye almayacaktır, çünkü bunun uzun ömürlü olmayacağını biliyorlar” diyerek Rodríguez’in “Venezuela’yı böyle bir anlaşmaya bağlayacak meşruiyeti ya da anayasal yetkisi yok” olduğunu savundu.

Rodríguez ise ulusa sesleniş konuşmasında erken gelen eleştirilerin bir kısmına karşı çıktı.

“Bir husus mutlak surette net olmalı: Venezuela kaynakları üzerindeki mülkiyetini ve egemenliğini korumaya devam ediyor” diyen Rodríguez, hedeflerinin Chevron, Repsol ve Shell gibi uluslararası özel şirketlerle başka anlaşmalara da imza atmak olduğunu söyledi.

Rodríguez, “Bir enerji üssü, büyük bir petrol üreticisi, önemli bir gaz ihracatçısı ve büyük bir ulusal petrokimya geliştiricisi olmak istiyoruz” diye ekledi.

Kongre’nin bu düzenlemede rol oynayıp oynamayacağı belirsiz, ancak her iki partiden milletvekilleri de hızlıca görüşlerini dile getirdi.

Trump’ın müttefikleri anlaşmayı bir zafer olarak değerlendirdi.

Ohio Cumhuriyetçi Senatörü Bernie Moreno, bunun her iki ülkeye de fayda sağlayan tarihi bir anlaşma olduğunu söyledi. Moreno, sosyal medya paylaşımında “İş DC Demokratlarına kalsaydı Maduro hâlâ iktidarda olurdu, Venezuela petrolü yarı fiyatına Çin’e giderdi ve Venezuela halkı yozlaşmış bir rejim tarafından soyulmaya devam ederdi” diye yazdı.

Demokratlar ise Maduro’nun yakalanmasının bu amacı gerçekleştirmek için kullanılan bir araç olduğunu savunarak anlaşmayı kınadı.

Virginia Demokrat Senatörü Tim Kaine, Trump’ın her zaman Venezuela petrolünün peşinde olduğunu belirterek bunu “epik ölçekte yolsuzluk” diye niteledi.

Kaine, sosyal medyada “Amerikalılar için fiyatlar düşecek mi? Kim bilir, ama Trump’ın aptalca İran Savaşı yüzünden zorladığı kadar düşmesi pek olası değil” dedi.

Maryland Demokrat Senatörü Chris Van Hollen ise Trump’ın “milyarder arkadaşları için Venezuela petrolü almak uğruna askerlerimizi riske attığını” söyledi.

Gerekli yatırımları kimin üstleneceği, özel işletmecinin kimliği ve ABD’nin şirketteki payının nasıl bölüşüldüğü de dahil olmak üzere birçok önemli detay hâlâ net değil.

ABD, şirketin fiili üretiminin yüzde 55’ini alacak, ancak bunun ne kadarının mülkiyet payından, ne kadarının maliyetine petrol satın alma hakkından kaynaklandığı belirsiz.

Sektörün nasıl tepki vereceği de bilinmiyor. Siyasi belirsizlik ve tahrip olmuş altyapı da göz önüne alındığında, büyük ABD petrol şirketlerini bölgeye geri dönmeye ikna etmek zor olabilir.

Capital Economics’in iklim ve emtia baş ekonomisti David Oxley, anlaşmanın kağıt üzerinde ABD’nin petrol rezervlerini ikiye katlayabileceğini ve Kanada ile Meksika’dan gelen ham petrole bağımlılığı azaltabileceğini söyledi. Ancak Oxley, kaleme aldığı değerlendirmede lojistik engellere dikkat çekerek, Venezuela’nın rezervlerinin değerinin eski Devlet Başkanı Hugo Chávez döneminde abartılmış olabileceğini belirtti.

Oxley, “hukuki ve güvenlik garantileri sağlansa bile” ABD petrol şirketlerinin “yatırım yapmaya hevesli olup olmayacağının” belli olmadığını vurgulayarak, “başka yerlerde çok daha cazip ticari fırsatlar sunuluyor olabilir” diye yazdı.