Alabora, bir geminin veya teknenin dalga hareketi, dengesizlik veya rüzgar kuvveti nedeniyle yanına veya tamamen tersine devrilmesi durumudur.
Alabora Nedir?
Alabora (İngilizce: capsize), bir geminin veya teknenin dalga hareketi, dengesizlik veya rüzgar kuvveti etkisiyle yanına veya daha da fazla devrilmesi durumudur. Kaynağa göre alabora, geminin olumlu statik kararlılığın (positive static stability) açısına ulaşılması ötesine geçmesi, suyun içinde üst üste gelmesi veya tamamen tersine dönmesi şeklinde tanımlanır. Yani gemi ya yan yatış ya da üst üste devrilme biçiminde suyun içinde kalır.
Alaboraya Neden Olabilecek Faktörler
Kaynak, alaboranın birkaç farklı mekanizma sonucu ortaya çıkabileceğini belirtir. Bu faktörler şunlardır: Broaching (kıyıya veya engellere çarparak kontrolü kaybetme), knockdown (aşırı rüzgar veya dalga etkisiyle kısmi devrilme), kargo kayması veya su sızıntısı (flooding) nedeniyle geminin kararlılığının kaybolması ve yüksek hızlı teknelerde çok hızlı viraj yapmak. Sonuç olarak alabora tek bir nedene değil, hem dış kuvvetlerin hem de geminin kendi kararlılık durumunun birleşimiyle gerçekleşebilir.
Yeniden Dikme (Righting)
Bir geminin alabora olduktan sonra suyun içinde tekrar dik hale getirilmesi işlemine 'righting' (yeniden dikme) denir. Bu, alabora durumundan gemiyi kurtarmayı ifade eden bir eylemdir.
Bağlam
Kararlılık, bir geminin yatma eğilimini dengeleyen temel kavramdır. Olumlu statik kararlılık, geminin belirli bir açıda yatmaya başladığında geri dönmeye eğilim gösterdiği durumu ifade eder. Alabora ise bu kararlılık açısının aşılmasıyla gerçekleşir. Yüksek hızlı teknelerde ise virajın çok hızlı yapılması da alabora riskini artırabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Alabora ile devrilme arasındaki fark nedir?
Kaynakta alabora (capsize) terimi, geminin dalga, dengesizlik veya rüzgar etkisiyle yanına veya üstüne devrilmesini ifade eder. Bu, genel anlamda bir devrilme durumunu kapsar.
Bir geminin alaboradan kurtarılması nasıl adlandırılır?
Alaboradan bir gemiyi geri dikme işlemine 'righting' (yeniden dikme) denir.
Alabora hangi koşullarda gerçekleşir?
Alabora, geminin olumlu statik kararlılığın (positive static stability) açısına ulaşılması ötesine geçmesi, dalga hareketiyle yanına veya tersine dönmesi veya suyun içinde üst üste gelmesi durumunda ortaya çıkar.