COLOMBO — 6 Kasım’da yağan 129 milimetrelik (5 inç) şiddetli yağış, Sri Lanka’nın ticari başkentinin bazı bölgelerini dakikalar içinde sular altında bırakarak işe gidenleri mahsur bıraktı ve çok sayıda aracı suya gömdü.
Yerel bir araç çağırma uygulamasında çalışan üç tekerlekli araç sürücüsü Siva Sivasagunthan, Mongabay’a yaptığı açıklamada su seviyesinin hızla yükseldiğini ve aracının kısmen su altında kaldığını belirtti. Normalde 30 dakika süren yolculuk, iki saat sürdü. Yağış, Colombo sakinleri arasında paniğe yol açtı.
Sri Lanka Meteoroloji Departmanı Direktörü Ajith Wijemanna’ya göre, son on yıllarda Colombo’da 400 mm’yi (15,7 inç) aşan yağışlar birkaç kez yaşandı. 1992 Haziran’ında şehirde 493,7 mm (19,4 inç), 2010 Kasım’ında ise 24 saatte 440,2 mm (17,3 inç) yağış kaydedildi.

Wijemanna, yağışın yoğunluğunun — yani bir saatte düşen yağış miktarının — son derece önemli olduğunu belirtti. Meteoroloji departmanının ölçümlerine göre, 6 Kasım’da yağış yoğunluğu saatte 120 mm’den (4,7 inç) fazlaydı. Colombo’daki başka bir noktadaki yağış ölçer ise saatte 135 mm’den (5,3 inç) fazla yağış gösterdi. “Selin ana nedeninin, bir saat gibi kısa bir sürede yaşanan aşırı yoğun yağış olduğuna inanıyoruz; bu, adeta bir sel gibi akan bir yağıştı,” dedi Wijemanna.
Wijemanna, Sri Lanka’nın şu anda daha iyi ve önceden tahmin edilen hava durumu raporları için gerekli olan Doppler hava radarı gibi teknolojilerden yoksun olduğunu belirtti. Sistem tam olarak faaliyete geçtiğinde, kurumun zamanında tahminler yayınlama ve yağışı öngörme kapasitesine sahip olacağını söyledi.
Antik bir drenaj sistemi üzerindeki baskı
Bu ani sel, Sri Lanka Başbakanı Harini Amarasuriya’nın sulama departmanı ve bölge sekreterlikleri de dahil olmak üzere yerel makamlara Colombo’daki kanalları ve drenaj sistemlerini temizleyerek yağmur suyunun düzgün akışını sağlamaları talimatını vermesinden kısa bir süre sonra meydana geldi. Selin ardından birçok yetkili, kanalları ve drenajları temizlemek için işçiler görevlendirdi ve su akışını engelleyen 60 kritik noktada tıkanmış drenajlar ve su yolları tespit edildi.
Colombo Belediye Meclisi (CMC) Drenaj Tasarımı Mühendislik Müdür Yardımcısı Deepika Wijethilake’ye göre, Colombo’daki kanalizasyon ve yağmur suyu sistemleri yaklaşık bir asır öncesine ait olup ayrı ayrı çalışacak şekilde tasarlanmış. Wijethilake, yağmur suyu sisteminin saatte 30 mm’lik (1,18 inç) yağışı kaldırabilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti.
“Ancak 6 Kasım’da saatte 100 mm’yi (3,9 inç) aşan bir yağış yaşandı. Yoğun yağış nedeniyle sistem aşırı baskı altında kaldı ve suyun çekilmesi zaman aldı,” dedi. Ayrıca, daha fazla kaldırım yapımının yağmur suyunun emilimini azalttığını ekledi.
Gayrimenkul patlamasının sulak alanlara etkisi
İnşaat altyapısının yanı sıra, Colombo’nun sulak alanları da sel suyunu tutma ve azaltma konusunda önemli bir rol oynuyor. Ancak çeşitli kalkınma projeleri nedeniyle Colombo’nun sulak alanları artık tehdit altında.
Colombo merkezli kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Akıllı Gelecek Merkezi (CSF) tarafından 2025’te yapılan bir araştırma, Colombo’nun banliyölerindeki, özellikle de pitoresk bir banliyö olan Thalangama çevre koruma bölgesindeki hızla artan gayrimenkul gelişiminden kaynaklanan çevresel baskıları inceledi. Araştırmaya göre, sulak alanlar, pirinç tarlaları ve şehir çevresindeki manzaralar, lüks konut alanları olarak konumlandırılıyor ve “yeşil yaşam” sloganıyla pazarlanıyor.
Araştırma, gayrimenkul geliştiricilerinin sulak alanların çekici özelliklerini talep artırmak için öne çıkardığını gösterdi. İlginç bir şekilde, Kaduwela, Malabe ve Thalawathugoda gibi sulak alanların çevresinde yer alan ve konut bölgesi olarak kabul edilen bölgelerde emlak fiyatlarının yıllık yaklaşık %30-40 arttığını da belirtti.
CSF kurucu ortağı ve direktörü Anushka Wijesinha’ya göre, bu geliştiriciler pazarladıkları şeyi sağlamak için çok az çaba harcıyor. “Bu, son derece hassas bir sulak alan kompleksi. Sulak alanı talep yaratmak ve fiyat artışları sağlamak için kullanabiliyorlar, ancak projelerinin doğaya dost olmasını neredeyse hiç garanti etmiyorlar. Bu da sorunlu bir durum. Sulak alanın ekolojik değeri, talep edilen fiyatlara veya yerel meclislere ya da çevre otoritelerine ödenen ücretlere yansımıyor,” dedi Wijesinha.
Wijesinha, çoğu insanın bu yeşil alan kavramını dar ve sadece estetik açıdan gördüğünü belirtti. “Ancak bunun ötesinde, bu alan şehirde çeşitli iklim etkilerine karşı direnç sağlayan temel bir unsurdur. Ülkenin GSYİH’sinin %45’inden fazlası, Colombo’nun da önemli bir parçası olduğu Batı Eyaleti’nde üretiliyor. Ayrıca devasa bir lojistik ve uluslararası bağlantı ağı da var. Şehir sular altında kaldığında tedarik zincirinde riskler ortaya çıkıyor. Sadece estetiğe odaklanmak yerine, bu sorunların şehrin ekonomik rekabet gücünü tehdit ettiği bir direnç perspektifinden bakmamız gerekiyor,” dedi.
Wijesinha, bir sulak alanın ekonomik değerini ölçmenin önemini vurguladı. Colombo yakınlarındaki bir kıyı turba bataklığı olan Muthurajawela sulak alanı üzerine 2003 tarihli bir araştırmaya atıfta bulunarak, bu sulak alan kompleksinin sel kontrolü gibi belirli ekosistem hizmetleri sağladığını belirtti. “Bu hizmetler olmasaydı, ülke [insan yapımı] çözümler için milyarlarca harcamak zorunda kalırdı,” dedi.
Sulak alanların bağlantılılığını iyileştirmek
Colombo, Kelani nehir havzasının aşağı akışında yer alan alçak bir bölgede bulunuyor ve RAMSAR tarafından tanınan bir sulak alan şehri.
Şehir içi sulak alanlar ve sürdürülebilirlik üzerine çalışan çevre bilimcisi Chethika Gunasiri, sömürge döneminden kalma şehirlerin selin doğal bir olgu olduğu kıyı veya sel ovalarında yer aldığını belirtti. “Bu felaketleri azaltmak için sel ovalarında sulak alanlar adı verilen doğal altyapılar bulunur. Bunların temel işlevi yağmur suyunu emmek, geçici olarak tutmak ve ardından drenaj sistemine yavaşça salmaktır. Suyun bir kısmı topraktan geçerek yeraltı su tabakasını da yeniden doldurur,” dedi.
Colombo Sulak Alan Kompleksi (CWC), sadece Colombo Belediye Meclisi alanını değil, birkaç şehir içi ve belediye meclisi alanını da kapsıyor. Gunasiri’ye göre, Colombo’ya gelen yağmur suyunun %37’si bu sulak alan kompleksi tarafından tutuluyor.
“Ancak şimdi bu sulak alanların nasıl doldurulduğunu ve üzerine yapı yapıldığını görüyoruz. Drenaj sistemi yüksek miktardaki yağmur suyunu yönetmek için yeterli değil. Şehre gelen suyu tutacak veya geçici olarak depolayacak doğal bitki örtüsü de yok,” dedi.
Gunasiri’ye göre, sulak alan kompleksinde yaklaşık 20 kilometrekarelik (7,7 mil kare) sulak alan hala varlığını sürdürüyor. Bu nedenle, bu sulak alanları Colombo’nun sel yönetimi planına bağlamak önemli. “Colombo’daki sulak alanların çoğu yeşil alanlar olarak varlığını sürdürüyor, ancak su tutma kapasiteleri azaldı. Birçok sulak alan, suyu emme kapasitesini hızla azaltan Annona glabra bitkisi tarafından istila edildi. Bu yüzden sulak alanları restore etmemiz gerekiyor,” dedi.
Kopenhag’ın Cloudburst Yönetim Planı’na atıfta bulunan Gunasiri, aşırı yağmur suyunu tutmak için sürdürülebilir çözümler geliştirmenin önemli olduğunu belirtti. “Örneğin Kopenhag’da geleneksel döner kavşaklar yağmur bahçelerine dönüştürüldü. Yağmur suyunu tutmak için küçük göletler oluşturuldu. Yollara ve kaldırımlara biyoswale’ler (doğal su filtreleri) yerleştirildi; böylece bu bitki örtüsü alanları yoldan gelen yağmur suyunu toplayıp filtreleyerek yeraltı suyuna ve drenaj sistemine aktarıyor,” diye açıkladı.
Finansman konusunda ise CSF’den Wijesinha, özel bir finansal rezerv oluşturulması gerektiğini belirtti. Şehir için bir “uyum ve direnç fonu” oluşturulmasını savunan Wijesinha, yerel makamların dirençli altyapı inşa etmesine, gelecekteki ihtiyaçları planlamasına yardımcı olmak için özel fonların gerekli olduğunu söyledi. “Yerel makamlar daha sonra drenaj sistemlerini yeniden yapmak, iklime dayanıklı yol altyapısı oluşturmak, sulak alan yönetimini iyileştirmek ve ilgili sorunları ele almak için bu fonu kullanabilirler. Şu anki en büyük riskimiz, gerektiğinde bu yatırımları yapmak için yeterli fonun olmamasından kaynaklanan mali risk,” dedi.
Wijesinha, bu fonun hükümet kaynakları, ikili hibeler, çok taraflı kalkınma bankası fonları, hayır kurumları ve yerel makamların mülk geliştiricilerinden aldığı vergilerden veya ücretlerden ayrılan bir payın birleşiminden oluşabilecek bir hibeli finansman mekanizması olabileceğini ekledi.
CMC’den Wijethilake de CMC’nin saatte 100 mm’yi (3,9 inç) aşan yağışı kaldırabilecek yeni drenaj sistemleri tasarlamayı planladığını belirtti. “Kısa vadede kanalları ve drenajları temizlemeye başlamalıyız. Bazı kanallarda bitki örtüsü birikmiş durumda ve bunların temizlenmesi gerekiyor. Ayrıca bu kanallardaki çamuru ve çöpleri de temizliyoruz,” dedi.
Altyazı: 7 Kasım’daki ani selden sonra Colombo’da suların içinde yürüyen insanlar. Fotoğraf: Facebook.
Igoor, M., & Abeyanayake, S. (2025). Shifting grounds: Unpacking the tensions between real estate development and nature in Colombo. Centre for a Smart Future. Erişim adresi: https://www.csf-asia.org/wp-content/uploads/2026/01/CSF-Report_Shifting-Grounds_Dec2025.pdf
Emerton, L., & Kekulandala, L. D. C. B. (2003). Assessment of the economic value of Muthurajawela wetland.IUCN.


Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
