LONDRA: Geleneksel görüş, Donald Trump‘ın bu hafta Amerikan seçmenlerinden aldığı sert ret cevabının ardından, Kongre‘nin her iki meclisini de kaybederek, artık gücünün hiç seyreltilmediği tek alan olan dış politika üzerinden daha da öfke patlamaları yaşama ihtimalinin arttığı yönünde.
Bu durum Ukraynalıları endişelendiriyor (ve Rusya’ya ait devlet kontrolündeki medyanın spekülasyon yapmasına yol açıyor): Trump’ın yenilgisinden onları sorumlu tutması, mirasının Moskova’ya teslim olmalarını dayatmasına bağlı olduğunu düşünmesi ya da her ikisinin birden gerçekleşmesi ihtimali. İranlılar Trump’ın onları “bitirme”ye çalışabileceğinden endişe ediyor. İsrailililer ise görüş akımının kendilerine karşı yön değiştirmesini izleyebileceğinden kaygılanıyor. Küba liderleri zaten kendi menülerinde olduklarını varsaymıyorsa, artık varsaymalılar.
Bu kaygıların bir kısmı gerçekten gerçekleşebilir; ancak hafızalardaki en öngörülemez ABD başkanı olarak nasıl tepki vereceği hiç de net değil. Tek kesin olan şey – Bloomberg Opinion’um arkadaşı ve Trump biyografini yazan Timothy O’Brien’ın Perşembe günü (5 Kasım) belirttiği gibi – volatilitiden beklemek. Trump’ın, yazdığı gibi, hep “başardığında sonuçlardan hiç bahsetmeden geri adım atmaya” meyilli olduğu görülüyor.
IRAN KONUSU
Ancak Amerika’nın dış ortakları en azından bir sonraki adımın ne olacağı sorusunu doğru çerçevede sorabilir; ve bu, yalnızca hangi güçleri koruyup hangilerini kaybedeceğiyle ilgili değil. Daha güvenilir bir öngörü, iki yıldır yönetimini kendisini ve kendine yakın olanları memnun etmek, yüceltmek ve zenginleştirmek için yürüten Trump’ın, kendisi için en iyi geldiğine inandığını yapacağı yönündedir.
Örneğin, İran ile yeniden yoğun bir savaşın bu çerçeveye nasıl uyacağı zor görülüyor. Trump hatalarını kabul eden türden olmasa da, Başkan Yardımcısı JD Vance’ın savaşın ve ekonomik sonuçlarının Cumhuriyetçi Parti’nin yenilgisinde anahtar rol oynadığı görüşünü benimsemiş görünüyor. Ve Amerikan halkı İran çatışmasından bu kadar rahatsızsa, tekrar savaşa gitmeyi seçmek, kendinden çok politika konusunu önemsemek anlamına gelir.
Financial Times’a verdiği röportajda Trump’ın mevcut durumun kendisi için yeterli olduğunu belirttiğini aktaran yazı, Körfez devletlerinden çıkan petrolün İran petrolünden daha fazla olması nedeniyle bu önemli konuda “İstediğimiz her şeyi elde ettiğimizi görüyoruz” dediğini, ayrıca tam ölçekli bir savaşa dönüşmenin ise başkanın ve ailesinin anlaşmalar yaptığı Orta Doğu liderleri için felaket olacağını ve onların tekrar onu geri çekilmeye zorladığını vurguluyor.
Aslında ilk seferinde onları dinlemedi, İslam Cumhuriyeti’nin birkaç gün içinde çöküneceğini ve nihayetinde kendisine teşekkür edeceklerini düşünüyordu. Ancak bugün aynı yanılsamanın içinde olamaz.
Bu, savaşın tırmanamayacağı anlamına gelmiyor çünkü İran’ın liderleri de bir karar veriyor. Risk, mevcut savaş-dışı statükonun kendi çıkarlarına hizmet etmediğine karar vermelerinde. Eğer durum buysa, Trump’ı daha fazla karışıklık ile bir anlaşma yapmak için yutması gereken tavizler arasında seçime zorlayabilirler.
UKRAYNA VE AVROPA ÜZERİNDE
Ukrayna ve Avrupa, daha da zor hesaplarla karşı karşıya. Trump’ın Amerika’nın kritik güvenlik şemsiyesini taklit bir şekilde geri çekme yeteneğine karşı savunmasız kalmaya devam ediyorlar. Ayrıca demokrasinin ve Batı’nın rolüne dair görüşlerine de (Avrupa’nın kendi aşırı sağ popülistleri hariç) düşmanca bakacaklar. Bu açıdan, Putin’den daha fazla Trump’ın düşmanı durumundalar ve bunun değişmesi beklenmiyor.
Ancak Ukrayna-Rusya anlaşmasını ve onunla birlikte, açıkça mirası olmasını istediği barışçı imajını elde etmesini engelleyen engellerin de bir değişimi yok.
Mantıken, Trump’ın hesaplaması şöyle olmalı: Putin’e istediği Ukrayna topraklarını ve Avrupa güvenlik tavizlerini, ABD için faydalı ticari anlaşmalar karşılığında vermek, Kongre’ye hakim olduğu zaman bile başarısız olduysa, şimdi belki de diğer yaklaşımı deneme zamanı. Bu, gelen ABD milletvekillerinin Ukrayna yanlısı duygularını kullanmak ve Putin’i Ukrayna’nın boyunduruma alınması ya da NATO’nun dağıtılması konusunda asla başarısız olacağını açıkça belli ederek müzakereye zorlamak anlamına gelir.
Kremlin, böyle olmayacağına bahis oynuyor. Putin’in sözcüsü Dmitry Peskov, Trump’ın yenilgisini “Barış sürecindeki çabalarını sürdürmesine içtenlikle güveniyoruz” diyerek karşıladı; burada şunu demek istiyor: Ukrayna ve Avrupa’yı Putin’in taleplerine boyun ezmeye zorlamak. Ya da devlet kontrolindeki Rossiya 1 TV kanalının ifadesiyle, Moskova’daki umut şu: “Lame-duck (tek dönemi kalan, etkisizleşen) yerine, dünya daha çok öfkeli bir kartala benzeyen farklı bir kuş görebilir.”
İSRAYİL ÜZERİNDE
İsrail’de, orta dönem seçim sonucu, ülkenin kendi sonuçlanmamış seçimlerinin ardından (27 Ekim) bir hükümet kurma çabalarına dramatik bir etki yapabilir.
Trump, Başbakan Benjamin Netanyahu’yu destekledi ve ülkede popülerliğini koruyor. Ancak bu takdir, onun Beyaz Saray’dan ayrıldığında İsrail’in en önemli müttefiki olan ABD’yi kaybedebileceği endişesiyle birleşiyor. Bu, seçmenlerin İsrail’e yönelik düşmanlığının sonuçlara yansıdığı ilk Amerikan seçimi oldu.
Muhalefet lideri Gadi Eisenkot, Salı günü kaybedilen iki partili ABD desteğini yeniden kazanacağını taahhüt etti. Netanyahu’un sürecek yönetiminin İsrail için oluşturacağı tehlikenin kanıtı olarak Demokratik dalgayı gösterdi; bu, kendine yönelik bir iddia olsa da gerçeği yansıtıyor. ABD desteği, anyone’ın tahmin edebileceğinden daha hızlı çürüyor — Trump dahil, ki o seçim günü yıl sonuna kadar İsrail’e yönelik yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık ABD askeri yardımını durduracağını söylemişti.
Artık temelinden dış politikasını yeniden ayarlamak zorunda olan sadece İsrail değil. Her ulusal lider, Trump’ın göreve son yıllarında kendisini korumalı ve ardından gelecek ABD versiyonu için hazırlanmalı.
İster iyi ister kötü, Cumhuriyetçi veya Demokrat önderliğinde, Trump’ın Amerikasından belirgin şekilde farklı olacak.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
