Klima, Barış ve Güvenlik Bilgi Formu: Somali (Kasım 2026)

Ekler

• Raporu İndir
  (PDF | 1.05 MB)

Katkıdaşlar: Katongo Seyuba (SIPRI) ve Dr Thor Olav Iversen (NUPI)

Dizi editörleri: Dr Cedric de Coning (NUPI) ve Dr Florian Krampe (SIPRI)

Somali, insanların geçim kaynaklarını olumsuz etkileyen, mevcut insani krizi derinleştiren ve doğal kaynaklara erişim konusundaki yerel çatışma dinamiklerini etkileyen giderek daha şiddetli ve sık yaşanan iklim şoklarıyla mücadelemeye devam ediyor. Kasım 2025’te, milyonlarca kişiyi etkileyen ardışık dört yağış mevsiminin başarısız olmasının ardından Somali Federal Hükümeti (FGS) ulusal kuraklık acil durumunu ilan etti. Güçlü El Niño koşullarının, Ekim-Aralık 2026 deyr yağış mevsiminde normalin üzerinde yağış getirmesi öngörülüyor ve Somali’nin merkezinde ve güneyinde yüksek sel riski bulunuyor. Bazı topluluklar, şoklar arasında yeterli toparlanma süresi olmadan ardışık kuraklık ve sel dönemleri yaşıyor. İklim değişikliğinin bu olumsuz etkileri, siyasi rekabet ve parçalanma tarafından etkilenen, ayrıca devam eden el-Shabab ile yaşanan çatışmaların katkısıyla zaten çok kötü olan insani krizi derinleştiren, oynak bir güvenlik durumuyla etkileşime giriyor.

İklim değişikliği, Somali’de geçim kaynaklarını zayıflatıyor ve azalan su kaynakları ve otlaklar üzerindeki yerel gerilim ve çatışma risklerini artırıyor.

• Kuraklıklar, sallar ve şiddetli çatışmalar, Somali’de yerinden etmenin temel itici güçleri olmaya devam ediyor. Dahili yerinden edilen insanlar (IDP’ler), güvensizliğe, iklim şoklarına ve tekrarlayan yerinden etmeye karşı özellikle savunmasız.
• Çatışma, toplulukların iklim değişikliğinin etkileriyle başa çıkma ve buna uyum sağlama yeteneğini ciddi biçimde sınırlıyor. Nisan 2025 ile Mart 2026 arasında, çoğu kuraklıktan ciddi biçimde etkilenen alanlarda, şiddet ve güvenlik olaylarının sayısı artışı kaydedildi.
• Kuraklıkların ve salların şiddetli etkileri, Somali’nin zaten sınırlı olan devlet kapasitesinin, nüfusuna temel hizmetleri ve yardımı sağlama yükünü artırıyor.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, iklim değişikliğinin ve doğal afetlerin Somali’nin insani durumu, güvenliği ve istikrarı üzerindeki olumsuz etkilerini tanıyarak, istikrar sağlama ve dayanıklılık artırma çalışmalarını desteklemek kapsamlı risk değerlendirmeleri ve uzun vadeli stratejiler çağrısında bulundu. Çevresel ve iklim faktörlerinin güvenlik ve gelişme stratejilerine entegre edilmesi, Somali’nin daha dayanıklı bir yönetim yapısına geçişi açısından kritik önemini koruyor. Federal Hükümet (FGS) ile Somali Federal Üye Devletleri (FMS’ler), BM sisteminin, Kalkınma İçin Hükümetlerarası Örgüt (IGAD)’ün, bağışçılar ve ortakların desteğiyle, iklim kaynaklı güvenlik riskleriyle başa çıkmak için yakın işbirliği içinde çalışmalıdır.

Tavsiye edilen önlemler

• Birleşik Milletler (BM) sistemi, bağışçılar ve Somali’nin ortakları; FGS ve FMS’lerin iklim değişikliğinin tarımsal üretim (hem ekilebilir arazi hem de hayvancılık) ile gıda güvenliği ve geçim kaynakları üzerindeki etkilerini öngörme, izleme ve buna karşılık verme kapasitelerini desteklemeye devam etmelidir. FGS ve FMS’lerin ayrıca uyum, dayanıklılık inşa etme ve cinsiyet duyarlı, iklim dayanıklı geçim faaliyetlerini teşvik etme konularında daha fazla desteğe ihtiyacı bulunmaktadır.
• Yeni ve uzun süredir devam eden yerinden etme olgusu, hem acil insani ihtiyaçlar hem de barış inşa etmek açısından Somali’de öncelik olmaya devam etmektedir. Kalıcı çözümlerin benimsenmesini kolaylaştırmak için insani-gelişme-barış kesişiminde çalışan aktörler ve kuruluşlar; konuk topluluklardaki acil insani ihtiyaçlara devam etmeli ve Somali’de daha uzun vadeli dayanıklılık kurmak için alan temelli yaklaşımları kullanmalıdır. Ayrıca IDP’lerin aşırı hava olayları ve güvensizlik karşısındaki maruz kalmasını azaltmaya yönelik daha büyük çaba gösterilmelidir.
• BM ülke ekibi, BM iklim-güvenlik ve çevre danışmanının teknik desteğiyle; ilgili Somali sivil ve güvenlik kurumları için eğitim vermeye ve bunların iklimle ilişkili güvenlik risklerini analiz etme ve azaltma kapasitelerini güçlendirmeye devam etmelidir. Topluluk düzeyindeki çatışma izleme sistemlerinin, iklimle ilişkili baskının nerede ve nasıl çatışmaya katkı sağladığını veya çatışmayı kötüleştirdiğini doğru şekilde ortaya koyabilmesi için bu sistemlerin güçlendirilmesine yönelik desteğin sürdürülmesi gerekmektedir.
• Somali’de iklim değişikliğine yanıtlar hâlâ tepkisel niteliktedir ve acil durum ile insani yardımlara dayanmaktadır. Bu nedenle, acil durum müdahalesinden iklim dayanıklı gelişim için uzun vadeli planlama ve uygulamaya geçiş gerekmektedir. İklim değişikliğine yönelik çabalar, iklim, barış ve güvenlik müdahalelerini de içeren bu çabalar; ayrıca alt-ulusal ve ulusal düzeyde devlet kurumlarını güçlendirmeye, topluluklar ile devlet arasındaki güven ve işbirliğini geliştirmeye yönelik çaba göstermelidir.