Kamyonlar, fillerer, eşekler ve insanlar Limpopo Nehri’ni serbestçe geçiyor
Ne almak isterseniz isteriniz, Musina’da, Limpopo’da bulma ihtimaliniz oldukça yüksektir. Kasaba merkezi, sabahın erken saatlerinden itibaren yolcular, tüccarlar ve kaçakçılarla hareketlidir. Elektronik eşya, kıyafet, mobilya, çamaşır makinesi, buzdolabı, oyuncak, kişisel bakım ürünleri, sigara ve alkol satan sayısız dükkan büyük bir ticaret yapmaktadır.
Bunların çoğu, 10 km uzaklıktaki, iyi bir yolda, N1’in son bölümündeki Beitbridge sınırından geçiyor. Kuzeye giden kamyonlar, Zimbabwe’daki siparişi veren insanların isimleriyle işaretlenmiş mallarla aşırı yüklenmiş durumda.
WhatsApp | LinkedIn üzerinden son haberleri takip edin
Sınırdaki bazı araçlar resmi sınır kontrol noktasından geçiyor. Ancak çoğu geçmiyor. Bunun yerine küçük bir sapma yapıp toprak yoldan, ya batıda Mapungubwe yönüne, ya da kuzeyde Kum ve Limpopo nehirlerinin birleştiği noktaya doğru sürüyorlar.
Batıya doğru sürdük. Yolda birkaç yüz metre ilerlediğimizde, çadırlarının yanında iki asker, taşlardan küçük bir yol engeli kurmuştu. Bizi durdurdular. Uzun ve samimi bir sohbet ettik. Kadın Potchefstroom’dan, erkek Soweto’dandı. Vardaları Nisan’da başlayıp Kasım’da bitiyordu. Bize sınırdan geçen Zimbabwelikleri sık sık geri çevirdiklerini söylediler. Eskiden bu kişileri gözaltına alıyorlardı, ancak onları aynı gün tekrar sınırdan geçirmek için salıveriyorlardı. Şimdi askerler sadece onları geri çevirip geri gönderiyor.
Yola devam ettik, bir yönden tamamen yüklenmiş kamyonlar, diğer yönden boş kamyonlar bizi geçti. Askerlerin yol engelinden uzak değilken, sınırdan aşağıya uzanan dikenli tel çitinde, birkaç yüz metre aşağıda Limpopo Nehri’ne inen geçici bir yol bulunan büyük bir delik bulduk.
Burada mallar bir savara veya bir tekneye yükleniyor, ya da su seviyesi yeterince düşükse hatta bir insana veya bir eşeğye yüklenip Limpopo Nehri’ni geçerek Zimbabwe’ye götürülüyor. Dronumuz bize nehrin üzerinden giden bir savar ve bir hat gösterdi, diğer tarafta da hareketlilik vardı.
Bir adam çitenin başka bir kırığında oturuyordu. Orada while birkaç kişi nehre doğru çiteyi aşarak onun yanından geçti. Bize, avlanmayı önlemek için oturduğu av çiftliğinde çalıştığını söyledi. Avlanmadıkları sürece onun yanından geçip sınırı geçmelerinden şikayeti yoktu. Bize burada insanların çeşitli eşyaları Zimbabwe’de satmak için getirdiğini söyledi; market malzemelerinden battaniyelere, yataklara ve buzdolaplarına kadar. Sohbet ederken, bizden üçer 10 kg’lık patates torbaları taşıyan bir adam geçti.
Çitedeki kırıkların çoğu insanlar tarafından açılmış olsa da, bazıları iki ülke arasında dolaşan fillerer tarafından açılmıştır.
Bir akşam Beitbridge’den Musina’ya giderken, kasabanın girişindeki yoğun çalılıkta bir köprünün başında bir gürültü koptu. Fillerin görüldüğü söylendi. Biri üçünü, başkası altısını söyledi. Birkaç genç erkek, hayvanları kalın çalılıakta bulmak için enerjikçe uğraştı.
Bunlardan birine bir filli bulurlarsa ne yapacaklarını sorduk. Etirmek için öldürmek, heyecanlı cevap.
Ertesi gün bir trafik memuru, Ernest Makatu, bize birkaç ay önce bir filli etirmek için parçalayan insanların videosunu gösterdi. Lezzetli olduğu söyledi.
Makatu, Musina’da ve Güney Afrika’da yolsuzluğu sonlandırmak istiyor. Build a Better South Africa siyasi partisinde ve 2029’da ülkenin cumhurbaşkanı adayı olmayı planlıyor.
Hermanus Schoeman’a ait bölgedeki av çiftliklerinin güvenliğini yöneten Zander Coetzer, bize çitedeki kırıkların hangilerinin fillerer tarafından, hangilerinin insanlar tarafından açıldığını gösterirken sınırı doğuya doğru izledi; ancak muhtemelen her iki tür tarafından da kullanılıyorlar. Ayrıca sahipleri olmadan nehri geçen birçok eşek var ve her iki yakada da otluyorlar. Coetzer, eşeklerin bazen nehire sıkışan hırsız arabaları çekmeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Her binlerce insan sınırı hem yasal hem de yasa dışı olarak geçiyor. Bazıları sabah Güney Afrika’ya sınır kırıklarından geçip Musina’da veya bir çiftlikte çalışmaya, akşam da geri dönüyor. Bu on yıllardır devam ediyor.
Zimbabveli bir adam, iş izni almadan önce sınırı sık sık yasa dışı geçen biri olduğunu söyledi.
2003 yılında Chivara’da taşkın Limpopo’da boğulan altı kadını gördüğünü belirtti. “Bu nehri sayısız kez geçtim, tutuklandım, serbest bırakıldım, suçlular tarafından soyuldum ama yine de Güney Afrika’ya gelmeyi başardım,” dedi. “Taşkın bir Limpopo nehrini geçmek hiç de eğlenceli değil, çünkü üzerinde yürürken yatağı değişiyor. Timsahlar için endişelenmeyin, çünkü her yerde bulunmuyorlar.”
Ancak insanların sınırı gelip gitmesinin asıl sebebi muhtemelen istihdam değil, ticaret. Güney Afrika’dan Zimbabve’ye mal taşımaya dahil dev bir ağ var: taşıyıcılar, kayık ve tekneleri yöneten kişiler, sürücüler – Musina’da satın alınan mallardan pay alan herkes.
Neden alıcılar resmi sınırı kullanmıyor? Çünkü Zimbabve tarafında gümrük vergileri uçuk düzeyde. Vergilerin ne kadar olduğu belirlemek zor. Bu sayfa, 610 dolar değerindeki mallara uygulanan verginin 203 dolara ulaştığına dair bir örnek veriyor. Yüzdelik oranlar Zimbabve hükümeti tarafından yayımlanan 1.162 sayfalık bir gümrük tarife el kitabında yer alıyor. (Zimbabve’ye canlı bir balina ithal ederseniz, %10 gümrük vergisi olduğunu biliyor muydunuz? Sayfa 20’ye bakın.)
Uygulamada vergilerin müzakere edilebilir göründüğü görülüyor. “Güney Afrika’da 8.000 Rand değerinde bir güneş pompası aldım ve sınırda resmen 2.500 Rand ödemem gerekiyordu ama bunu 500 Rand’a müzakere ettim ve gümrük memuruna ödedim. Fiş yok,” bir adam söyledi.
Bu yüzden gümrükten geçmek yerine, askerlere rüşvet vermek de dahil olmak üzere malları sınırı geçiren çeşitli kişilere ödemek genellikle daha ucuza geliyor.
Musina’de sınır dışı ticaretle uğraşan bir kadın, kasabadaki bazı dükkanların sabah 05.00’den itibaren açıldığını anlattı. Sınırı geçirmek için mal taşıyan bir kamyon bir günde beş, hatta daha fazla sefer yapabilir. “Her yük onlara 1.000 randdan fazla kazandırabilir. Zimbabve’de pahalı olduğu için genellikle brai paketleri olan tavuk için iyi bir pazar var” dedi. “Burada gördüğünüz tüm kamyonlar ticaret noktasına gidiyor. Nırda küçük teknelerle yükleri karşıya geçiriyorlar. Su seviyesi düşükse karşıya yürüyerek ya da eşeklerle geçiyorlar.”
“Çalılıklar arasından geçilebilecek çok sayıda giriş var. Sizin ziyaret ettiğiniz Maroyi diye adlandırılıyor” dedi. “Buradan ayrıldığınızda taşıma için sürücü ücretini ödüyorsunuz ve ayrıca askerleri izlemeleri için çalılıklarda saklanan oğlanlara 50 rand ödüyorsunuz.”
Sınır yakınlarındaki bir kaçak gümrükçü bize şunu söyledi: “Malları başımın üstünde nehrin karşı tarafına taşırım.” Genel olarak paket başına 150 rand tahsil ettiğini söyledi. Karşıya geçmesi 30 dakika alıyor. Yasal ve yasal olmayan her türlü malı taşıdığını söyledi. Bir Zimbabve pasaportu var. İşbiri olduğu kişilerle birlikte bunu yapmalarının nedeni işsiz olmaları ve geçimlerini sağlamaları gerektiği söyledi.
Musina’de kıyafet ve ayakkabı satan dükkan sahipleriyle görüştük. İşler eskisi kadar iyi değil çünkü Harare’ye giden yolda insanların “ücret” ödemesi gereken çok sayıda askeri kontrol noktası var, biri bize şunu söyledi. Bu yüzden insanlar Zambia dahil diğer sınırlara yöneldiler. Mallar hala Güney Afrika’da daha ucuz, dedi, ancak yol boyunca askere ödeme yapmak Beitbridge üzerinden ithalat maliyetini çok yüksek seviyelere çıkarıyor.
Onunla görüşmeden önce, eğer bir zorluk içindeyseniz isteyeceğiniz avukatın Hennie Erwee olduğu söylendi. Büyük boylu, büyük kişiliğe sahip biridir. Onu Musina’deki ofisinde karşıladık. Mülk haklarının ihlal edilmesi nedeniyle hükümete karşı Schoeman adına başarıyla dava açmış. Şimdi Schoeman’ı müvekkili olarak kullanarak ulusal hükümeti sınırı düzeltmeye zorlayan bir davayı yürütüyor.
Schoeman, sınır boyunca bulunan av çiftliğini kısmen kontrolsüz hayvan trafiği nedeniyle kapatmak zorunda kaldı. “Kuru hava geldiği anda eşekler ve inekler çiftliğe geçer. Avlarım için yonca serersem, ertesi gün orada yüz eşek olduğunu görürüm,” dedi.
Sınırdaki açıklardan mal taşıyan insanların Güney Afrika yasalarını ihlal etmediğini, bunun için endişelenmemiz gerekmediğini belirtti. Ancak hayvan trafiğinin bir sorun olduğunu açıkladı. “İnekler sınırdan özgürce, her gün geçiyor, yerel ineklerle karışıyor. Büyük bir kısmı ağız ve tırnak hastalığına yakalanmış durumda.”
Sınırdaki bu durum sürdüğü sürece Güney Afrika’nın ağız ve tırnak hastalığı salgınını kontrol altına alabilmesi konusunda kuşkuludur.
Devlet, çok fazla bürokratik bir sistem içinde sınırı korumak için milyarlarca rand harcıyor. Üç yıl önce bu yanıtı koordine etmek için Sınır Yönetim Otoritesi (BMA) kuruldu. Ancak zaten rahatsız edici bir denetim ve yolsuzlukla ilgili ciddi sorunlarla karşı karşıya. Açıkçası Beitbridge koridorunu kontrol edemiyor.
Zimbabve sınırı boyunca çitlerin büyük maliyetle ve boşuna inşa edilip yeniden inşa edilmesinin uzun bir tarihi var. Schoeman, güvenlik hizmetlerinin çeliğili tel çitin kurulduğu sırada bunu koruduğunu söyledi. Ancak çitin kurulup hükümete teslim edilmesinin ardından hizmetleri artık kullanılmadı ve hemen delikler belirmeye başladı.
Ancak hükümet toparlanıp Beitbridge sınırını yönetmeyi başarsaydı, farklı bir sorun ortaya çıkardı. Canlanan Musina ekonomisi, gözenekli sınıra yanıt olarak on yıllar içinde gelişti. On binlerce insan muhtemelen geçimlerini sağlayabilmek için her şeyin tam da böyle olmasına bağlı. Güney Afrika’daki her küçük kasaba Musina kadar canlı olsaydı, ekonomimiz iyi giderdi.
Sınırı aniden düzeltmek kasabanın ekonomisini yok edebilir.
Özgün makaleyi GroundUp üzerinde okuyun.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
