Bugün Birleşmiş Milletler Günü; BM Anayasası’nın 1945’te yürürlüğe girdiği günün yıldönümünü kutluyor. “Biz, halklar” sözcükleriyle başlayan bu anayasa, bir de ilginç tesadüf olarak, geçen haftasonu sütunu konu alan ilk Peronist Sadakat Günü’nden tam bir hafta sonra yürürlüğe girmişti. Gerçekte, kurumsal nedenden öte, bu yılki yıldönümü Arjantin ile çoğundan fazla bağlantı kuruyor – hem son dönemde yeniden gündeme getirilen Malvinas meselesinin uluslararası platformu olması, hem de güçlü bir Arjantin adayı (Rafael Grossi) ile yeni Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri seçimlerinin son sayımına giriyor olmamız.
Grossi’nin BM’deki konumunu, Başkan Javier Milei’nin uluslararası kurumu geçen ay düzenlediği Genel Kurul’da “ölümcül derecede kibirli parazitlerden oluşan bir kastı beslemeye yarayan, iyi niyetli bürokratlar maskesi altında bir işe yaramaz kuruluş” olarak tanıtmış olması yükseltmemiştir; ancak bu aşağılama, aslında başka bir amaca hizmet ediyordu: Altı dekaddır 2065/1965 Sayılı Karar’ın (Arjantin ve İngiltere’ye egemenlik anlaşmazlığını barışçıl ve ikili yollarla müzakere etmeleri için çağırıyor) uygulanamaması, söz konusu BM güçsüzlüğünün kanıtı olarak sunulmaya çalışılıyordu.
Bu başarısızlığa rağmen, BM Sömürgeleştirme Komitesi, Malvinas egemenliği girişiminin bu kıtaların ötesindeki en kalıcı yuhası olma özelliğini koruyor; ancak bu girişim, ABD Başkanı Donald Trump‘ın anlaşmazlıkla ilgili son dönemde sergilediği taktik belirsizlikle güç kazandı ve bu hafta aynı adam sayesinde – Donald, Puerto Rico hakkında konuşma cesareti gösterdiği için Komitesi’ni reddedip ortadan kaldırılmasını istediği için kendisini adeta İngiltere ile aynı gemide konumlandırıyormuş gibi göründü. Yine de Puerto Rico, bu kaymada tek faktör olmayabilir – Anglo-İsrail Sea Lion projesine iş katılımına yönelik yaptırımlar ve diğer “işgalci” deniz ötesi petrol arama girişimleri (Milei başkanlığının tam da yatırımcıları teşvik ettiği bir dönemde yatırımcıları cezalandırarak) Haliburton gibi ABD şirketlerinin uzak durmasıyla ortadan kaldırılmıyor; küresel finansal entegrasyonun bu kadar gelişmiş olması, yalnızca ABD bankalarını değil, aynı zamanda yatırım fonlarını ve hisse sahiplerini de ateş alanına istemsizce sokabiliyor.
Çözülmemiş bir dolanıklık (bu yüzden hükümetin Ulusal Egemenlik Savunması Yasası’ndaki tembeliği) ve her halükârda doğrudan Birleşmiş Milletler ile bağlantılı değil; o yüzden Grossi’nin dünyayı yönetme girişimine (en azından resmen) geçelim.
Öznelsel vatanseverlik bir yana, Ulusatom Enerjisi Ajansı (UAEAE) başkanlığını üstlendiği yedi zorlu yılda bu gezegenin varlığını sürdürmesine yardımcı olan adam olarak kimlikleri son derece sağlam; ancak BM Genel Sekreteri seçimleri bir kumar oyununa benziyor. Seçim süreci başladığında, Michelle Bachelet’nin bu görev için kesin aday gibi görünüyordu – istenen değişim için hem doğru bölge hem de doğru cinsiyet; özgeçmişi, yalnızca bir OECD ülkesinin (Şili) başkanı olarak iki dönem geçirmesiyle değil, aynı zamanda BM Kadınların Yönetimi’nin ilk Yönetici Direktörü ve İnsan Hakları Yüksek Komüteri olarak iki üst düzey BM görevinde yetkinlikle görev yapmasıyla diğerlerinden çok öndeydi. Ancak adaylığı o kadar az destek buldu ki, geçen ay yarıştan çekildi.
Genel sekreter, fiilen 193 üyeye değil, Güvenlik Konseyi’nin 15 üyesinin önerisiyle seçilir; Genel Kurul onayı ise neredeyse biçimsel bir aşamadan ibarettir. Güvenlik Konseyi’nde şu anda bulunan 10 daimi olmayan üyeden altısı 10 milyonun altında nüfusa sahipken, 193 üyeliğin 100’ü dört ile yedi haneli nüfusa sahip; bu da adaylar arasında küçük ülkeler lehine doğal bir eğilim yaratıyor. Öte yandan, vetoya sahip beş daimi üye (Birleşik Krallık, Çin, Fransa, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri) nükleer güç olup, bu durum IAEA ile ileride bir noktada sürtüşme ihtimalini artırıyor.
Bu faktörlerin birleşimi, Rebeca Grynspan’ın—henüz küçük bir ülkenin (Kosta Rika) eski başkan yardımcısından fazlası olmayan—şu anda önde gelen aday olması açıklanabilir; ancak Grossi’nin yarıştaki önceki yükseliş ve düşüşlerin ardından onu çok sıkı takip ettiği bildiriliyor. Arjantin’in önceki adayı, eski dışişleri Bakanı Susana Malcorra’nın, görevden ayrılan António Guterres önünde kaybetmesinden daha iyi şans mı görecek? Bunu zaman gösterecek.
1945’te kuruluş gününden itibaren 51 kurucu üyeden biri olmasına rağmen (bunların 36’sı Avrupa-Amerikalı, yalnızca 13’ü Afrika-Asyalı) Arjantin, BM’ye tarihsel olarak düzenli bir bağlılık göstermemiş ve bu durum Grossi’ye belki de yardımcı olmuyor. Arjantin başkanları, geçen 81 yıl içinde yalnızca 36 Eylül Genel Kurul toplantısına katılmış ve katıldıklarında da performansları nadiren etkileyici olmuştur. 1948 Orta Doğu savaşı ve İsrail’in kuruluşuna, ardından 1956 Suez Krizi’nde ilk kez silahlı olarak girdiği barış görevlerine Arjantin, 1993’te Carlos Menem’in ülkeyi dünyaya geri kazandırma çabasının bir parçası olarak kurduğu “Beyaz Şapkalar”ın (White Helmets) oluşturulmasına kadar neredeyse yarım yüzyıl boyunca tamamen uzak durmuştur. BM tarihinin ilk yarısının büyük bir bölümünde sivil ve askeri hükümetler arasındaki gidip gelme, askeri rejimlerin siyasi istikrarsızlığıyla birleşerek, BM’ye yönelik tutarlı ve uzun vadeli bir dış politika stratejisi ile sürdürülebilir bir BM rolünün oluşmasına engel olmuştur. Peronist hükümetler kendilerini sık sık Üçüncü Dünya’nın bir parçası olarak görürken, Peronist olmayan hükümetler G20 üyeliğine daha fazla önem vermiş, ancak hiçbirisi bütüncül bir dünya görüşü benimsememiştir.
Her Neyse ki, geçen yıl Papa Francis’in ölümüyle manevi bir dünya önderini kaybeden Arjantin için, bu yılın Arjantinli bir dünyevi dünya önderinin seçilmesiyle sonuçlanması harika olurdu. Bu sütun yazılırken halefinin gelecek ay burada yapacağı ziyaret henüz kesinleşmemişti.
Bu haberde
-
kişilikler:
- Rafael Grossi
- Javier Milei
-
konular:
- Başlıkların Arasında
- Soltys
- Buenos Aires
- Arjantin
- Birleşmiş Milletler
- Arjantin ve BM
- Arjantin ve Birleşmiş Milletler
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
