Özünü anlamaya çalışan bireyler için otizm ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı, hayatlarını dönüştüren bir an olabiliyor. Ancak İngiltere’de talebin patlaması ve uzun bekleme listeleri, sağlık sisteminin bu konudaki yaklaşımını yeniden düşünmeye sebebini veriyor.
Bu noktada hükümet tarafından yaptırılan bağımsız bir inceleme, İngiltere’deki insanların resmi tanısı beklemeden ihtiyaçlarına göre yardım alabilmesini öneriyor. Bu değişiklik, yıllarca değerlendirilmeyi bekleyen kişiler için büyük önem taşıyor.
Neden erken destek?
Bu konudaki görüşleri almak amacıyla 25 yetişkin ile yapılan görüşmelerde, katılımcıların tanının kendilerini nasıl etkilediği ortaya çıktı. Bazıları yıllarca neden böyle hissettiklerini bilmeden çaba sarf ettiğini belirtti.
MINDS araştırma projesi kapsamında yürütülen çalışmada, katılımcılar genel hekimleri aracılığıyla aldıkları ruh sağlığı desteğinden bahsetti. Tanı alan bazı kişiler, daha önce kendisine yükledikleri deneyimleri artık farklı bir pencereden değerlendirmeye başladı.
Sadece tanının sonuna geliyorsun ve sonra uçuruma düşüyorsun. Süpermarketteki bant gibi, ama en sonda sepet yok.
Otizmli bir katılımcı
Tanı hayatı değiştirir mi?
Araştırmaya göre tanılar, insanların kendi ihtiyaçlarını arkadaşlarına, ailelerine ve sağlık uzmanlarına açıklamalarına yardımcı oluyor. Bazıları da günlük hayatı kolaylaştıran yaklaşımlar buldu.
Bu deneyimler, yıllarca süren kafa karışıklığı veya kendini eleştirme sürecinin ardından bireylerin kendilerini daha iyi anlamalarını ve kabul etmelerini sağlayabiliyor.
Tanı desteği garantilemiyor
Araştırma, tanının mutlaka uygun ruh sağlığı bakımına erişim anlamına gelmediğini de ortaya koydu. Birçok katılımcı, genel hekiminden yardım alma konusunda zorlandığını söyledi.
Bazıları yaşadıkları şeyi açıklayamazken, başka bazıları sağlık uzmanlarının deneyimlerini tam olarak anlayamadığını belirtti. Biri diğer bir hizmete yönlendirildiğinde, ihtiyaçlarının çok karmaşık olduğu veya yeterince hasta olmadığı için geri çevrildiğini anlattı.
Birkaç katılımcı biliysel davranış terapisine (CBT) yönlendirildi. Bu terapi, duygusal sıkıntıya yol açan düşünce ve davranış kalıplarını tanımlamaya ve değiştirmeye yardımcı olurken, bazıları belirli tekniklerin uygun olmadığını belirtti.
Neyi değiştirmek gerekiyor?
Genel hekimler zaten birçok otistik kişiye ve DEHB’li bireye ruh sağlığı desteği veriyor. Eğer daha fazla insan tanısız da yardım almaya hak kazanırsa, bu hizmetlere yönelik talebin artması bekleniyor.
Hekimlerin insanların ihtiyaçlarını anlaması ve uygun desteğe yönlendirmesi için yeterli zaman, eğitim ve kaynağa sahip olması gerekiyor.
Beklentiler ne?
Hükümetin önerisi, özellikle uzun bekleme listeleriyle karşılaşan kişiler için bakımı iyileştirme fırsatı sunuyor. Ancak başarısı, hizmetlerin hem tanıdan önce hem de sonra uygun yardım sağlayabilmesine bağlı.
Bazıları için tanılar kendi kendilerini anlama biçimlerini dönüştürebilirken, bazıları acil pratik yardıma veya ruh sağlığı tedavisine ihtiyaç duyuyor. Çoğu ise ikisine birden.
