Robert Ryman’ın “Gerçek Nesne” Sergisi Barbican’da: Bu Eserler Kişisel Olarak Görülmeli

Londra’nın Barbican Centre galerisinde açılan Robert Ryman: The Real Thing sergisi, soyut ve minimalizmin önde gelen isimlerinden Amerikalı sanatçı Robert Ryman’ın son otuz yıldır İngiltere’de düzenlenen ilk büyük kapsamlı retrospektifi olarak 68 eseri aynı çatı altında birleştiriyor. Orta-1950’lere erken 2010’lara kadar uzanan eserlerin sergilendiği gösteri, geleneksel duvar metinlerinden ve etiketlerden arındırılmış biçimde tematik bir düzen içinde ziyaretçilerini karşılıyor; sanatçının yaşam öyküsünden malzeme denemelerine kadar geniş bir yelpaze sunan Serginin açılış amacı, 2019 yılında hayatını kaybeden Ryman’ın onlarca süren görsel araştırmasının izleyiciye deneyim yoluyla aktarılması.

Sergideki eserler, diğer tüm tablolar gibi fiziksel nesnelerdir ve pek çoğu her kurulumda yeniden üretilmektedir. Bazı çalışmalar ise doğrudan duvara staple ile sabitlenmiştir; bu durum kurulum sırasında benzersiz zorluklar yaratmıştır.

Eserlerin Duvara Asılması İçin Duvarların “Hassaslığı” Ölçüldü

Küratör Wells Fray-Smith, 1991 yapımı Versions VI gibi duvara doğrudan sabitlenen eserlerin asılma sürecinde özgün problemler ortaya çıkardığını anlatıyor. Barbican’ın duvarları, sıradan bir stapleı ne kadar kolay kabul edebileğini gösteren “hassaslık” (tenderness) ölçütünün değerlendirilmesi için test edildi; bazı panoller daha “hassas” alternatiflerle değiştirilmek zorunda kaldı.

“Bir tabloyu bir şeyi açıklayarak anlayamazsınız. Bir tabloyu yalnızca deneyimle anlarsınız.”

Robert Ryman

Ryman’ın bu sözü, Serginin etiketsiz ve metinsiz biçimini de açıklıyor; sanatçı eserlerini anlamlandırmanın ancak doğrudan karşısında durarak mümkün olduğuna inanıyordu. Bu nedenle sergi, geleneksel yorum metinlerinden arındırılarak izleyicinin esere doğrudan yüzleşmesini önyoruyor.

Işıkla Dans Etmek

Eserlerin gösterimi için gösterilen özen ışıklandırmaya da yansımıştır. Spotların çoğu eserlere doğrudan doğrultulmaz; bunun yerine ışık zeminden eserin üzerine doğru yansıtılır. Ana galeride birkaç büyük tavana monte edilmiş ışık kutusu kurulurken, yan odalardan ikisinde Barbican’ın camlı duvarları benzer biçimde dönüştürülmüştür.

Bu düzenlemeler, Ryman’ın eserlerinin talep ettiği yaygın ve atmosferik ışığı oluşturur. Özellikle yan odalardaki etki, kaynağı değişen doğal ışıktan dolayı narin ve ödüllendirici bir nitelik taşır; tablolar kaymış gibi görünürken, eserin kenarlarında parçalanan ince renk pırıltıları titreşir.

Ryman’ın tablolarındaki yüzey ve ışığın bu ince farklılaşması çoğaltmada kaybolur. Görsel sanat deneyimi müziği dinlemek gibidir; oysa fotografik bir çoğaltma, değişken bir deneyimi statik ve değişmez bir temsil içine çökertir. Ryman’ın eserleri, görünümlerinin sadık gözlem, değişen ışık koşulları ve izleyicinin hareketi üzerinden biçimlenmesine dayanması nedeniyle bu etkiden ciddi biçimde zarar görür.

Eserlerin Yorumlanmaya Direnci

Sergide deneyimin koşullu olduğunu gösteren eserlerden biri, 1996-1997 yapımı Best or Worst’tur. Ana salonda göz hizasının üzerinde asılan eser, mat beyaz bir zemin üzerine kurulmuştur. Yüzey neredeyse tamamıyla kremsi beyaz, yatay ve ritmik fırça darbeleriyle kaplıdır; parlak, neredeyse mükemmel bir beyazın yeşilden bir anıyı çağrıştırdığı bu yüzeyde fırça hareketleri ışığı yansıtır ve izleyici hareket ettikçe balık sürüleri gibi coşar.

MEDIA_1: Robert Ryman’ın 1962 yapımı Untitled (Background Music)