İsrail kuvvetlerinin Gazze‘de yürüttüğü iki yıllık savaşın ardından, ABD’nin dayattığı ateşkesin kağıt üzerinde pek işlevini yitirdiği bu hafta, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği katliâmın üçüncü yılına denk geliyor. Yaklaşık 1.200 kişinin (çoğu İsrail sivili) öldürülüp 251 kişinin rehin alındığı o saldırının ardından küresel ilgi giderek azalırken, sürecin asıl belirleyici sınavının İsrail’in 27 Ekim’de yapacağı parlamento seçiminden sonra geleceği öne çıkıyor.
Bu hafta başlayan üç yıllık dönemin geride bıraktıkları, bölgedeki güvenlik ve insan hakları durumunun ne denli kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor. Ateşkesin imzalandığı 9 Ekim 2025’ten bir yıl sonra bile Gazze Sağlık Bakanlığı’nın Birleşmiş Milletler’in kullandığı verilere göre yaklaşık 1.400 Gazeli’nin daha öldürüldüğünü bildirmesi, silahların tamamen sustuğu yönündeki beklentilerin ne kadar gerçekçi olmadığına dair bir işaret olarak okunuyor.
Katliâmın ardından gelen savaş ve “soykırım” tespiti
Bir hafta içinde üç yıl doldu. Hamas’ın 7 Ekim 2023’te Güney İsrail’deki Nova müzik festivaline düzenlediği saldırıda yaklaşık 1.200 kişi, çoğu İsrail civili, öldürüldü ve 251 kişi rehin alındı. Ardından gelen iki yılda İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Gazze’de yıkıcı bir savaş yürüttü. Birleşmiş Milletler’in soruşturma komisyonu, önde gelen soykırım akademisyenleri ve başlıca insan hakları örgütleri bu savaşın soykırım sınırına ulaştığına hükmetti. Şeridin büyük bir kısmı harabeye döndü; 74.000’i aş Gazeli öldürüldü ve binbaşka kişinin hala yıkıntılar altında kaldığı tahmin ediliyor.
Bir yıl önce bu hafta, ABD’nin dayattığı ateşkin her iki taraf için de nihayet zorunlu kılındı; ancak bu çoğunlukla kağıt üzerinde gerçekleşti. IDF’in büyük saldırıları dururken, Gazze’deki İsrail operasyonları sürdü ve Batı Yakası’ndaki denetimsiz Yahudi yerleşimcilerin şiddeti tırlandı.
Buna rağmen Gazze’ye dair küresel ilgi solgunlaştı. ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş başlıkları domine etmeye başlayınca, birçok devletin barış sürecini ilerletme konusundaki eski taahhütleri bir kez daha yerine getirilmedi, haldi boş çıktı.
Barış planının sağladıkları ve sağlayamadıkları
ABD Başkanı Donald Trump’ın 20 maddeli planı‘nın Gazze’deki ilk aşaması büyük ölçüde başarıyla sonuçlandı. Geride kalan İsrail rehinleri, yerinde yaklaşık 2.000 Filistinli mahkûm ve tutuklu karşılığında evine döndü; ölü rehinlerin naaşları ise takip eden aylarda geri getirildi. Yüzbinlerce içinden edilmiş Gazeli kuzeye geri döndü. İsrail kuvvetleri bir “sarı çizgi”ye çekilirken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi planı ve ABD başkanlığında kurulan “Barış Kurulu” onayladı.
Ancak dünyanın “tüm silahların sustuğu” beklentisi kısa sürede suya düştü. Ateşkin 9 Ekim 2025’te imzalandıktan bir yıl sonra, Birleşmiş Milletler’in referans aldığı verileri sunan Gazze Sağlık Bakanlığı, yaklaşık 1.400 Gazeli’nin öldürüldüğünü bildiriyor.
İnsani yardım kısıtlı olmaya devam ederken, anlamlı bir yeniden yapılandırma henüz başlamadı ve çadırda ile hasarlı binalarda yaşayan aileler için yeni bir kış yaklaşıyor.
Sürdürülebilir uluslararası katılım olmadan Trump planının ikinci aşaması büyük ölçüde takıldı. Hamas silâhlarını bırakmadı. Gazze’ye güvenlik getirmesi öngörülen Uluskararlı İstikrar Kuvvetleri, Ocak ayında bir ABD komutanı atanmasına rağmen henüz konuşlandırılmadı ve Gazze’yi yönetmesi planlanan teknokrat Filistin komisyonu sahada kontrolü ele almadı.
Sadece geçen hafta Barış Kurulu, yeniden yapılandırmaya başlamak için altı aylık, MEDIA_X: açıklama 2,45 milyar dolarlık (yaklaşık 120,4 milyar lira) bir plan ortaya koydu; ancak bu, on yıllık bir dönemde geri kazanımın gerekli olduğunu tahmin ettikleri 71,4 milyar dolardan (yaklaşık 3,5 trilyon lira)
