İngiliz siyasetinde önümüzdeki haftalar ve aylar boyunca Reform UK’ye yapılan 72 milyon sterlikin etkisi öne çıkacak. Bu bağışlar, kripto milyonerleri Ben Delo ve Christopher Harborne’un her biri 36 milyon sterlin vererek tek bir hafta sonu içinde partiyi desteklemesiyle gerçekleşti. Delo’nun Hong Kong ile bağlantıları bulunurken, Thailand’da yaşayan Harborne, “rekabetçi ruhu” nedeniyle ilk bağışın karşılığını vermeye karar verdi. Bağışların yasal durumu karmaşık olsa da, Reform UK’nin bu parayı almasının getireceği riskler ve siyasi maliyetler tartışma konusu oldu.
Bağış yapan her iki isim de karşılığında bir şey beklemediklerini belirtti. Ancak bağışların yasalığı, şu anda parlamentodan geçirilen “Halkın Temsili Yasası” (Representation of the People Bill) nedeniyle karmaşık. Mart ayında İşçi Partisi’nden Steve Reed, yurt dışında yaşayan İngiliz vatandaşlardan gelen bağışlara 100 bin sterlik yıllık sınır getirileceğini duyurdu ve bu değişikliğin uygulamanın başladığı günden itibaren geçerli olacağını vurguladı.
Bağışların yasal durumu nasıl?
Raporlar, Harborne’un Haziran ayında İngiltere seçim kayıtlarına (electoral roll) geri kaydolduğunu ve Nisan ayında da Delo’nun aynı şeyi yaptığını gösteriyor. Bu durum doğruysa, yasal açıdan karmaşık olsa da 72 milyon sterliğin sadece 200 bin sterline düşeceği görülüyor.
Reform UK Lideri Nigel Farage bu ihtimale işaret ederek bağışların “bugün %100 yasaldığını” ve geriye dönük olarak bağışları yasa dışı ilan etmenin “mümkün olmadığını” söyledi. Bu, partinin savunmak istediği bir yasal argüman gibi görünüyor.
Bağışlar bugün %100 yasaldır ve geriye dönük olarak bağışları yasa dışı ilan etmek mümkün değildir.
Nigel Farage, Reform UK Lideri
Siyasal maliyet: Mahkemelik olmak neden kötü görünür?
Bu durumda Reform için kazan-kazan bir durum söz konusu olabilir. Parti yasal sürece girip kazanırsa parayı tutar, kaybederse genel anti-establishment mesajına hizmet eder. Hatta kaybedip parayı geri verse bile, o noktaya gelindiğinde Harborne ve Delo’nun uzun süre İngiltere’de ikamet etmiş olarak bağışları partiye iade edebilecekleri düşünülüyor.
Ancak asıl sorun imaj meselesi. Birkaç kripto milyonerinden 72 milyon sterlin alma hakkı için mahkemeye gitmek, parayı ilk başta almak kadar kötü görünüyor. Makerfield ara seçimlerinde yapılan anketler, Reform’a meraklı seçmenlerin kriptoya dost politikaları ile Harborne’un Farage’a yaptığı 5 milyon sterlik bağışın birbirine bağlandığı bilgiyi aldığında, onları destekleme isteklerinin azaldığını gösterdi.
İngiliz siyasetinin finansmanı bir karmaşa
Sabit olan tek şey, İngiliz siyasetinin finanse edilme biçiminin bir karmaşalık olduğu. Tüm partiler çıkarlarını koruyor: İşçi Partisi sendikalardan para istiyor, Muhafazakâr ve Reform ise zengin bireyler ve işletmelerden para bekliyor.
“Halkın Temsili Yasası” bu sorunu çözebilir (ancak yasanın Lordlar Meclisinde ikinci okuması zaten geçtiği için çok geç olabilir). Ancak bu 72 milyon sterlin zihinleri topladı gibi görünüyor.
Temiz ayında GMB sendikasının yaptığı lobiyi düşünün. Sendikaya bağlı tüm milletvekillerine yazdığı mektupta, bağışlara sınır getirecek değişiklikleri oylamamaları gerektiğini ve bunun “sendikanın parti için finansmanını tehlikeye atacağını” belirtti.
Daha yakın bir zamanda ise sendikaları birleştiren TUC’nin genel sekreteri Paul Nowak, Başbakan Andy Burnham’ı bağışlara sınır getirmeye karşı uyardı. Ancak birkaç gün sonra, sendikaların bireylerden gelen bağışlara sınır konması konusunda yumuşadığı görülüyor. Yine de sendika finansmanının herhangi bir kontrolden muaf tutulmasına kararlı görünüyorlar.
Bağışlara sınır getirilmesine karşıyım.
Paul Nowak, TUC Genel Sekreteri
İşçi Partisi ve sendikalar bunu istemeseler de, eğer ciddi bir reformun tutmasıysa, sendikaları sınıra dahil etmeleri gerekiyor. Yurt dışında yaşayan seçmenler için 100 sterlik sınırı açtılar, şimdi bunu kapatamazlar. Basitçe söylemek gerekirse, bir sonraki sağcı hükümet iktidara geldiğinde sendika bağışlarının sınırlandırılması kaçınılmazdır.
Ayrıca sendikaları sınırdan muaf tutmak, İşçi Partisini kamuoyundan büyük ölçüde uzaklaştırır. Tüm siyasi eğilimlerden seçmenler (İşçi Partisi dahil) bireyler, işletmeler ve sendikalardan gelen bağışlara sınır getirilmesini destekliyor.
Sendika finansmanı ile siyasetteki diğer para biçimleri arasında işlevsel farklar var. Sendikanın siyasi fonuna sendika üyeleri katkıda bulunur ve sendika üyesi olarak bu sistemden çıkma hakkına sahipsiniz. Yine de sendikaları muaf tutmak, büyük çoğunluk için—ve muhalefet partileri için—mali gerrymandering (seçim bölgelerini manipüle etme) gibi görünecek. Bağışlara sınır konulduğunda ya hiçbir şey yapmazsınız ya da her şeyi. Ara yol yok.
Sorun çözmek mümkün mü?
Sorunu çözme önerim, 18 ay öncekiyle aynı kaldı. Şimdilik aşırı yüksek bir sınır koyuyorlar, mesela 1 milyon sterlin. Bu, başka hiçbir ülkeden daha yüksek olur ve muhtemelen kamu güvenini artırmaz, ancak suları yatıştırır. Herkes nefes alabilir ve oradan nereye gidileceği konusunda yetişkin bir sohbete başlayabilir.
Burnham, Downing Street’e yeni, işbirliğine dayalı bir siyaset sözü vererek giriş yaptı. Siyasi finansmanın düzeltilmesi, söylediğini uygulama fırsatı sağlayabilir.
