McGill Üniversitesi Araştırmacıları, “Ölü Moskitolarla 3 Boyutlu Yazıcı” İddiasıyla Ig Nobel Teknoloji Ödülünü Kazandı

Montreal merkezli McGill Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı, vefat etmiş sivrisineklerin ağız parçalarını 3 boyutlu yazıcı nozulları olarak kullanma yöntemini sergiledikleri için 2026 Ig Nobel Teknoloji Ödülü’nü kazandı. Ödül, sivrisineklerin probosis adı verilen ağız borularının insan saçı kalınlığının yarısı kadar ince mikroiğne görevi görerek, ticari üretimde zor ve pahalı olan çok küçük ve hassas yapıların baskılanmasını mümkün kıldığı iddiasına dayanıyor. Kazanan ekip, bu yaklaşımı “3 boyutlu nekro-baskı” olarak adlandırdı.

Ödül töreni, geleneksel olarak Harvard Üniversitesi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) veya Boston Üniversitesi’nde Nobel ödüllü bilim insanları tarafından düzenlenen gala gecesinde gerçekleştirilirken, bu yıl istisnai bir şekilde İsviçre’nin Zürih şehrinde, seyircilerden kağıt uçakları yağmuru altında kabul edildi. McGill ekibi, bu benzersiz ödülü, “bilimin en muhtemel köşelerinden doğan araştırmaların değerli keşiflere yol açabileceğini göstermek” amacıyla kurulan Ig Nobel Ödülü’nün bu yılki teknoloji kategorisinde kazandı.

Doğadan hazır bir çözüm

Ekip, bu yöntemin mantığını şu soruyla özetliyor: Bir şeyi yeniden tasarlayıp üretmek için başınızı yormak yerine, milyonlarca nesil boyunca mükemmelleştirilmiş hazır bir çözüm sunan doğaya neden bakmamalıyız? Sivrisineğin probosisi, insan saçının yarısı kadar ince, doğal evrimle oluşmuş bir mikroiğne. Ticari açıdan bakıldığında, 3 boyutlu yazıcı nozulu olarak kullanılmak üzere bu kadar küçük iğneleri üretmek ciddi zorluklar barındırıyor. 100 mikronun altında boyutlarındaki ticari mikronozzullar her biri yaklaşık 80 dolar, yani güncel kurla yaklaşık 3.908 liraya kadar maliyetli. Bir mikron, 0,001 milimetreye eşit ve bu nozulların ne kadar küçük olduğunu gösteriyor.

Cam tabanlı iğneler bu daha küçük çaplara ulaşabilseler de, tutarlı bir şekilde üretmeleri zor ve aşırı kırılgan. Geleneksel mühendislikle üretilen diğer alternatiflerin bir başka dezavantajı ise bu nozulların organik olmayan ve biyobozulmayan malzemelerden yapılması. Sivrisinek probosisinin ise tamamen organik bir malzemeden oluşması, daha ucuz olması ve boyut olarak tutarlı olması, ekibi bu doğal tüpe yöneltti.

Neden doğadan size hazır bir çözüm sunan bir çözümün yeniden tasarlanıp üretilmesini yaparken başınızı yormalısınız? Sivrisinek probosisi, 100 yüzdelerinden organik malzemeden oluşuyor. Hem daha ucuz hem de boyut olarak tutarlı.

McGill Üniversitesi araştırma ekibi

Ekibin, “Doğanın bize sunduğunun çok küçük bir kısmını keşfettik” şeklinde bir uyarısı da var. Başka böcek veya bitki tüplerinin de bu işe yaraması mümkün olabileceğini belirten araştırmacılar, yaptıkları iş için doğanın sunduğu çok küçük bir kısmını araştırdıklarını vurguluyor.

İnce ayarlar ve kum tanesi boyutunda yapılar

Bu 3 boyutlu nekro-baskı teknolojisini geliştirmek için ekibin, sivrisinek probosisinin farklı unsurlarını titizlikle incelediği görülüyor. Sivrisineğin probosisinin patlamadan önce hangi basıncı kaldırabileceğini belirlediler ve insan saçının çapının üçte birine kadar küçük yapıları üretmek için baskılama parametrelerini ve basınçlarını doğru şekilde ayarladılar.

Ekibin ayrıca ilginç örnek yapılar baskıladığı öğrenildi: bir arı kovanı deseni, canlı hücrelerin doku mühendisliği için mürekkebe yerleştirildiği hücre içeren bir iskelet ve tabii ki bir Kanada meşe yaprağı. Bu yapıların her biri, tek bir kum tanesinin boyutunda. Yüksek çözünürlüklü bu 3 boyutlu baskı teknolojisi, ayrıca tıbbi testler için kullanılan mikrofluidik çipler gibi küçük ve son derece detaylı işlevsel bileşenlerin üretiminde de kullanılabileceği belirtiliyor. Mini boyutlu yumuşak robotik veya biyomedikal cihaz prototipleri de bu yöntemle üretilebilir.

Bu yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu baskı teknolojisi, tıbbi testler için kullanılan mikrofluidik çipler gibi küçük ve son derece detaylı işlevsel bileşenlerin üretiminde de kullanılabilir.

McGill Üniversitesi araştırma ekibi

Olayın kökeni: Bir anlık fikir

Gerçekten de geriden bakıldığında, mikroskobik 3 boyutlu baskı için sivrisinek probosisinin çok mantıklı görünüyor. Ancak bu fikir, önceki çalışmaların mantıklı bir türetmesinden doğmadı. Fikir, ekibin “Skinbarrix” adlı başka bir projeden çıktı. Bu projede, sivrisinek ısırıklarına karşı koruyucu bir cilt bariyeri geliştiriliyor.

İkisi de sivrisineklerle çevriliyken, cilt bariyerinin sivrisinek ısırıklarına karşı etkili olmasını nasıl sağlayacağını düşünen an geldi. Doğada organik tüplerin, özellikle de bir sivrisinek ağız parçasının mikroskobik nozullar için kullanılması fikri o sırada aklına geldi. Ayarlamalar ve denemeler aylar sürdü ve ekibin kahramanı Justin sonunda bunu başardı.

Justin Puma, ekibin bu benzersiz baskı çalışmalarının görsel kayıtlarını da paylaştı. Arı kovanı deseninin ve Kanada meşe yaprağının, sivrisinek probosisini nozul olarak kullanan 3 boyutlu baskılarla üretildiği görseller, yöntemin ne kadar hassas ve detaylı yapılar üretebildiğini gözler önüne seriyor.

Oyunla başlayan bilim

Bu yılın diğer Ig Nobel Ödülü sahipleri arasında, öpüşmenin daha kesin bir tanımı geliştirmeyi ve burun silme aerodinamiğini inceleyen çalışmalar da yer aldı. Ekip, en sevdiği araştırma projelerinin genellikle “aptalca” veya “kullanısız” görünen sorularla başladığını, ancak sizi durup “Vay be” demeye sevk eden zarif çalışmalarla sonuçlandığını belirtiyor.

Örneğin, Oreo kurabiye bükülme mekaniği üzerine yapılan bir çalışmada, araştırmacılar kremin genellikle neredeyse tamamen tek bir kurabiye tabağında kaldığını buldu. Çünkü kurabiye-krem arayüzü, kremın kendisinin çatlamadan önce kopuyor. Bu tür çalışmalar okunduğunda, ekibin içsel tepkisi şu oluyor: “Böylesine ilginç bir sorunu farklayan ve bunu katı bilimsel yöntemlerle çözebilecek ne kadar dikkatli bir kişi? Harika!”

Bu tür araştırmayı ne kadar çok okursanız, yaratıcılık o kadar doğal olarak geliştiği görülür. Kutunun dışında düşünmek daha az bilinçli bir çaba, daha çok bir alışkanlığa dönüşür.

McGill Üniversitesi araştırma ekibi

Belki de Ig Nobel Ödülü’nün başka bir önemli rolü de budur: Bilimin oyunla, merakla ve geleneksel sınırların ötesinde sorularla başlayabileceğini hatırlatması. McGill ekibi, sivrisineğin ağız parçalarından doğan bu küçük bir oyunun, aslında değerli bir teknolojiye dönüşebileceğini bir kez daha göstererek, bilimin sınırlarını zorlamanın ne kadar ödüllendirici olabileceğine dair bir mesaj verdi.