Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, dün ülkenin milletvekillerine, Ermenistan’ın Avrupa Birliği (AB) üyeliğine başvurmak üzere hazırlıklara başlayacağını duyurarak, geçmişte Rusya’nın nüfuz alanında yer alan ülkenin ve tüm Güney Kafkasya’nın jeopolitik yönünü değiştiren tarihi bir adım attı. Bu açıklama, Ermenistan’ın geleceğine dair önemli tartışmaları beraberinde getirdi.
Parlamentoya ve halka hitaben konuşan Paşinyan, Ermenistan’ın geleceğine ancak AB üyeliğine resmi başvuru yapıldıktan sonra referandum yoluyla karar verileceğini, bunun için öngördüğü takvimi de yakın gelecekte açıklayacağını belirtti. Bu süreç, ülkenin siyasi ve sosyal yapısında önemli değişimlere yol açabilir.
Paşinyan, hükümetinin önce başvurularına Brüksel’den gelecek yanıtı bekleyeceğini, ardından AB ile katılım müzakerelerinin yol haritasını görüşeceğini ve ancak bundan sonra AB üyeliğini ülke çapında referanduma götüreceklerini ifade etti. Bu yaklaşım, sürecin şeffaflığını ve halkın katılımını sağlamayı amaçlıyor.
Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’nün (KGAÖ) üyesi olan Ermenistan’a, birkaç ay önce ittifak üyeleri tarafından, üyeliğini sürdürmesi ya da AB’ye giden kendi yolunu seçmesi yönünde bir ültimatom verilmişti. O dönemde Paşinyan, böyle bir karar vermek için henüz erken olduğunu söylemişti. Moskova, nüfuz alanından çıkmaya cesaret eden eski Sovyet cumhuriyetine ağır ekonomik kısıtlamalar getirirken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, AB ve KGAÖ üyeliğinin Kremlin’e göre bağdaşmaz olduğu gerekçesiyle, Erivan’ı doğrudan ‘Ukrayna senaryosu’ ile tehdit ediyordu. Bu durum, Ermenistan’ın dış politikadaki hassas dengelerini gözler önüne seriyor.
Ancak Paşinyan, dün yaptığı açıklamada, örgütün Ermenistan Cumhuriyeti’ni KGAÖ’den çıkarma kararı alması halinde bundan büyük memnuniyet duyacağını belirterek, en azından bunun, ayrılıp ayrılmama ikileminden kurtulmalarını sağlayacağını söyledi. Ancak Paşinyan, Rusya liderliğindeki ittifak ile AB arasında bir tercih yapmak kaçınılmaz hale gelene kadar Ermenistan’ın şimdilik KGAÖ’de kalacağını açıkça belirtti. Bu durum, ülkenin karmaşık jeopolitik konumunu yansıtıyor.
Paşinyan, iki yüzyıldır Ermeni-Rus ilişkilerinin, Rusya’nın Ermeni halkının ve Ermenistan devletinin güvenliğinin teminatı olduğu anlayışı üzerine kurulu olduğunu hatırlatarak, Moskova’nın Ermenistan’ın geleceğindeki rolüne ilişkin bakış açısının geçirdiği değişimi anlattı. Karabağ nedeniyle Azerbaycan’la yaşanan savaşlara atıfta bulunan Paşinyan, 2021, 2022 ve 2023’teki gelişmelerin, kendi güvenlik sorunları nedeniyle Rusya Federasyonu’nun zaman zaman bu rolü yerine getirme kapasitesinde ciddi kısıtlamalarla karşılaşabildiğini gösterdiğini söyledi. Bu çatışmalar, o tarihten sonra iki eski rakip arasında tarihi bir barış süreciyle sona ermişti. Bu durum, Ermenistan’ın güvenlik politikalarında önemli bir dönüm noktasını işaret ediyor.
Ermeni başbakan, Rusya’nın Ermenistan’ın geleceğindeki rolüne dair vizyonunu aktarırken, tarihten ders çıkaramadıkları gerçeğiyle bir kez daha yüz yüze geldiklerini vurguladı. Paşinyan, Azerbaycan’la son karşılaşmada Kremlin’in Ermenistan’ı yüzüstü bıraktığını söyleyerek aynı değerlendirmeyi daha önce de defalarca dile getirmişti. Bu durum, Ermenistan’ın dış politikadaki beklentilerindeki değişimi gösteriyor.
Ağustos 2025’te barış sürecine ilişkin anlaşmanın imzalanmasının ardından Ermenistan ve Azerbaycan, eski düşmanlar olarak, AB ve ABD’nin de kayda değer katılımıyla, ekonomik işbirliği ve istikrara dayalı ortak bir gelecek inşa etmeye başladı. Bu durum, bölgedeki gerginliklerin azalmasına katkıda bulunuyor.
Ermenistan ekonomisi hâlâ Rus enerji kaynaklarına ve altyapısına dayanıyor. Ancak Paşinyan, dün attığı bir diğer şaşırtıcı adımla, Erivan’ın demiryolu ağını uluslararası hatlara entegre edebilmesi için, 2038’e kadar geçerli olan Ermenistan demiryollarına ilişkin tekel imtiyazından vazgeçmesi yönünde Moskova’ya çağrıda bulundu. Olası yatırımcılar arasında Kazakistan ya da Birleşik Arap Emirlikleri’nin adı geçiyor. Bu durum, Ermenistan’ın ekonomik bağımsızlığını artırma çabalarını gösteriyor.
- Ermenistan ve Azerbaycan barış sürecinde kritik internet anlaşması imzaladı
- Von der Leyen, Ermenistan ziyaretinde kapsamlı AB destek paketini açıkladı
Rusya, Paşinyan’ın tarihi açıklamalarına hızla yanıt verdi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Ermenistan’ın KGAÖ’den ayrılmasının, öncelikle Ermenistan’a zarar verecek derin ticari çelişkilere yol açabileceğini duyurdu. Peskov, Erivan’in ulusal çıkarları gereği, bölgesel güvenliğin sağlanması açısından bu denli önemli bir örgüte üyeliğe artık ihtiyaç duymuyorsa, buna uygun kararı alarak örgütten ayrılmakta özgür olduğunu belirterek, Kremlin’in eski müttefikiyle çalkantılı bir döneme hazırlanmakta olduğunun sinyalini verdi. Bu durum, Ermenistan ve Rusya arasındaki gelecekteki ilişkilerin belirsizliğini artırıyor.
Kaynak: Euronews
Bir yanıt yazın